Endokrin sistemni muhimo ziboni bo‘lgan qalqonsimon bez kasalliklari, xususan endemik buqoq va giipoterioz, yod tanqisligi bo‘lgan hududlarda keng tarqalgan. Ushbu kasalliklar shaffof sonli sog‘lig‘iga, ayollar, bolalar va homiladorlarning salomatligini sezilarni ta’sir ko‘rsatadi