TEMURIYLAR DAVLATINING TASHKIL TOPISHI MUNDARIJA KIRISH…………………………………………………………..………………..3 I BOB. MOVOROUNNAHRDA AMIR TEMUR DAVLATINING TASHKIL TOPISHI……………………………………………………………………….….5-21 1.1 Amir Temur davlatining tashkil topishi arafasida xalqaro siyosiy vaziyat…..5 1.2 Mo'g'uliston xonlarining bosqini va ozodlik uchun kurash…………………...8 1.3 Amir Temur va Amir Husayn o'rtasida hokimyat uchun kurash…….………..17 II BOB. AMIR TEMUR TOMONIDAN MOVOROUNNAHRNING BIRLASHTIRILISHI………………………………………………………..….22-28 2.1 Farg'ona vodiysining Movorounnahrga birlashtirilishi………………………...22 2.2 Xorazmning Amir Temur davlati tarkibiga qo'shib olinishi…………………...24 XULOSA…………………………………………………………………………....29 FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR…………………………………………..33 KIRISH Mavzuning dolzarbligi: Markaziy Osiyo mintaqasining o‘ziga xos o‘tmishi, uning hududida ko‘plab davlat birlashmalarining, xususan, buyuk Amir Temur saltanatining tashkil topishi va taraqqiy etganligi, bu yerda sodir bo‘lgan jarayonlarning jahon tarixidagi ahamiyati turli mamlakat tarixchilarining katta qiziaqishiga sabab bo‘lmoqda. Bugungi kunda tarixiy meros, tarixiy xotiraning qayta tiklanishi nafaqat O‘zbekiston Respublikasi rahbariyati va tarixchilarining, shu bilan birga keng jamoatchilikning diqqat e’tiborida bo‘lib kelmoqda. Bu esa, O‘zbekiston Birinchi Prezidenti I.A. Karimov tomonidan bir necha marta ta’kidlangan va O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining maxsus qarorlari bilan belgilanishi tarix fani oldiga katta mas’uliyatni yuklaydi. Mustaqillik yillarida O‘zbekiston olimlarining samarali tadqiqotlari natijasida milliy tariximizning ilgari noma’lum bo‘lgan sahifalari ochildi, tarixiy o‘tmishimizning ko‘p jihatlari kashf etildi. Tarixiy haqiqatni tiklash jarayonida zamonaviy yondashuvni talab qiladigan dolzarb muammolar mavjud bo‘lib, ular qatoriga, davlatchiligimiz tarixida chuqur iz qoldirgan tarixiy shaxslarning hayoti va faoliyatini tadqiq etish muhim ahamiyatga egadir. Shunday shaxslardan biri Sohibqiron Amir Temur bo‘lib, “tengsiz azmu shijoat, mardlik va donishmandlik ramzi bo‘lgan bu mumtoz siymo buyuk saltanat barpo etib, davlatchilik borasida o‘zidan ham amaliy, ham nazariy meros qoldirdi, ilmu fan, madaniyat bunyodkorlik, din va ma’naviyat rivojiga keng yo‘l ochdi”. Mustaqillikning dastlabki yillaridayoq O‘zbekiston Respublikasi Birinchi Prezidenti I.A. Karimov Amir Temur nomini tiklash va abadiylashtirish masalalariga katta e’tibor qaratdi.Bu yillar uning shaxsi va tarixini qayta tiklash yillari bo‘ldi. Amir Temur tavalludining 660 yilligini nishonlash va 1996 yilni “Amir Temur yili” deb e’lon qilish to‘g‘risida, “Temuriylar tarixi” davlat muzeyini tashkil etish to‘Brisida”, “Amir Temur ordenini ta’sis etish to‘g‘risida” kabi qator farmon va qarorlar, hamda ularning ijrosi muhim tarixiy voqea bo‘lib, ushbu mavzuni davlat miqyosida ko‘tarilishi uning yanada dolzarbligini ko‘rsatadi. Dunyo ilmiy jamoatchiligining Amir Temur shaxsiga bo‘lgan e’tiborini hisobga olib, YUNESKO tomonidan Parijda “Temuriylar davrida ilm-fan, madaniyat va maorifning gullab yashnashi” haftaligi o‘tkazildi. Bu tadbirlar samarasi o‘laroq, Amir Temur hayoti va faoliyatiga oid yangi tadqiqotlar, manbalar ilmiy muomilaga kiritildi. O‘zbekiston Respublikasi birinchi Prezidenti I.A. Karimov ta’kidlaganidek: “Bizning tariximizda Amir Temurday ulug‘ siymo bor ekan, uning qoldirgan merosi, pandu-o‘gitlari bugungi hayotimizga hamohang ekan, oldimizda turgan bugungi muammolarni yechishda bizga qo‘l kelayotgan ekan, bizning bu merosni o‘rganmasdan, ta’riflamasdan, targ‘ibot qilmasdan haqqimiz yo‘q”.[1] Mustaqillik yillarida Amir Temur shaxsi va davriga oid shu qadar ko‘plab manbalar tarjimasi amalga oshirildi, tarixiy-ilmiy, ilmiy-ommabop adabiyotlar yaratildiki, bu ularni tarixshunoslik nuqtai nazaridan tizimlashtirish, ilmiy tahlil etish, yutuq va kamchiliklarini aniqlash zarurligini ko‘rsatadi. Bu esa zamonaviy tarix fani uchun dolzarb hisoblandi. [1] Каримов. И “Тарихий хотирасиз-келажак йўқ” Тошкент-1998