1.Markazning “o‘zbek ishi” qatag‘onlari va siyosiy tazyiqlar. 2.Ijtimoiy-iqtisodiy inqiroz va milliy ziddiyatlarning keskinlashuvi. 3.Milliy mustaqillik sari tashlangan ilk siyosiy qadamlar. "O‘zbek ishi"ning mohiyati va oqibatlari "Paxta ishi" kampaniyasi: Siyosiy tazyiqlarning asosi "paxta ishi" deb nomlangan jinoiy tergov bo‘lib, O‘zbekiston rahbariyati va qishloq xo‘jaligi xodimlari paxta hosilini sun'iy ravishda oshirib ko‘rsatish (hisobotlarni soxtalashtirish) va davlat mulkini o‘zlashtirishda ayblangan. Siyosiy ayblovlar va qatag‘onlar: Markazdan yuborilgan, asosan Telman Gdlyan va Nikolay Ivanov boshchiligidagi tergov guruhi tomonidan minglab odamlar hibsga olingan. Ushbu tergovlar davomida O‘zbekiston SSRning yuqori martabali partiya va xo‘jalik rahbarlari, jumladan, sobiq birinchi kotib Sharof Rashidovning oila a'zolari va boshqalar qattiq siyosiy tazyiqqa uchragan. "Qayta qurish" yillaridagi (1985–1991) ijtimoiy-siyosiy vaziyatni quyidagi yakuniy xulosalar bilan umumlashtirish mumkin: Tizim inqirozi: 1980-yillarning oxiriga kelib, sovet boshqaruv tizimi ham iqtisodiy, ham mafkuraviy jihatdan o‘z imkoniyatlarini butunlay tugatgani ma’lum bo‘ldi. "Qayta qurish" islohotlari kutilgan samarani bermadi, aksincha, mavjud muammolarni (tovar tanqisligi, ishsizlik) yanada chuqurlashtirdi. Siyosiy uyg‘onish: "Oshkoralik" siyosati tufayli xalqning uzoq yillik sukunati buzildi. Jamiyatda milliy o‘zlikni anglash, o‘zbek tilining nufuzini tiklash va diniy qadriyatlarga qaytish jarayoni kuchli ijtimoiy harakatga aylandi. Adolatsizlikka qarshi kurash: "Paxta ishi" kabi soxta ayblovlar o‘zbek xalqining milliy g‘ururiga tegdi va bu Markaz (Moskva)ga nisbatan ishonchsizlikni kuchaytirdi. Farg‘ona va Bo‘kadagi voqealar ijtimoiy-iqtisodiy tanglikning portlash nuqtasi bo‘ldi. Mustaqillik poydevori: Aynan shu yillarda O‘zbekiston o‘zining siyosiy irodasini namoyon qila boshladi. Islom Karimov rahbarligida respublika o‘z manfaatlarini himoya qilishga o‘tdi, o‘zbek tili davlat tili maqomini oldi va "Mustaqillik deklaratsiyasi" qabul qilindi.