У ўрта асрларда ғарб ва шарқ мутафаккирларининг асарларида кўриб чиқилган. Абу Наср ал-Форобий, Абу Райҳон Беруний, Абу Али ибн Сино, Ҳусайн Хос Ҳожиб, Аҳмад Юғнаки, Жалолиддин Давоний, Алишер Навоий ва бошқалар феодал зулм ва мутаассиб руҳонийларнинг қаттиқ қаршилигига қарамасдан жаҳон фани, маданияти, маорифига бебаҳо ҳисса қўшдилар