XVIII asrdagi Germaniya uyg’onishi (Aufklärung) mintaqaviy siyosiy parchalanish, imperiya vakolatlari va senzura fonida yuz berdi. Aqliy uyg’onish, tafakkur va ilm-parvarlik, kitob nashri, jurnallar va kafe-salon madaniyati orqali ommalashdi. Lessing, Herder, Kant, Goethe va Schiller kabi mualliflar Sturm und Drang va Veymar klassitsizmi orqali estetik va milliy ongni shakllantirdi. Napoleon urushlari va millatchilik harakatlari adabiyotga siyosiy mavzu va zamonaviy identitet qo‘ydi