Moniylik va Mazdaklik Eron tarixida muhim oqimlar hisoblanadi. Moniylik 3-asrda Payg'ambar Moniy tomonidan asos solingan bo'lib, yaxshi va yomonning abadiy kurashiga asoslangan. Mazdaklik esa 5-asrda Mazdak tomonidan tashkil etilgan bo'lib, ijtimoiy tenglik va resurslarni adolatli taqsimlash g'oyasini ilgari surdi