9–12 asrlarda renesans uygʻonish davrining sabab va ijtimoiy omillari shaharlashuv va savdo yoʻllarining faollashuvi, savdogarlar va hunarmandlarning kuchayishi, siyosiy barqarorlik va markazlashgan davlatlar, madrasalar va kutubxonalar hamda tarjima harakatlari orqali ilmiy-maʼrifiy