Xayolning psixologik asoslari insonning ongida tasavvur va obrazlar yaratish qobiliyatiga asoslanadi. Bu jarayon kognitiv psixologiya, nevrologiya va rivojlanish psixologiyasi doiralarida o‘rganiladi. Xayol kuchi turli maqsadlar uchun, masalan, ijodiy faoliyat va muammolarni hal qilishda yordam beradi