Shaxsiyatning nazariy tuzilishi psixologiya va sotsiologiyada markaziy mavzulardan biri bo‘lib, shaxsning ichki dunyosi, xarakter xususiyatlari va ularning o‘zaro munosabatlari o‘rganiladi. Sigmund Freydning psixoanalitik nazariyasiga ko‘ra, shaxs uch asosiy qismdan iborat: Id (instinktlar), Ego (ongli qarorlar) va Superego (axloqiy me'yorlar). K. G. Yung esa shaxsni individuatsiya jarayoni orqali rivojlanadigan arxetiplar majmui sifatida ko‘radi