Dissipativ strukturalar nazariyasi 1970-yillarda rus-finnolog olimi Ilya Prigogine tomonidan kiritilgan kontseptsiya bo'lib, u muvozanatdan yiroq ochiq tizimlar dinamikasini tushuntiradi. Bu nazariya o'z-o'zidan tashkil topish va murakkablik rivojlanishini izohlash uchun ishlatiladi. Dissipativ strukturalar energiya va moddiy almashinuv tufayli tartibsizlikdan tartibga o'tuvchi tizimlar sifatida ko'rib chiqiladi