Mavjudlik ob’ektning real yoki mumkin bo‘lgan borligini bildiradi; bo‘lish esa uning umumiy ontologik holatini, mavjudlik tarzini anglatadi. Materializmda mavjudlik moddiy realitetga bog‘liq; idealizmda esa g‘oyaviy yoki ongiy asos ta’kidlanadi. Kategoriya tahlilida ontologik umumlashmalar, mohiyat va ko‘rinish aloqalari, universal va individuallik masalalari o‘rganiladi, metod sifatida analiz, sintez, abstraktsiya ishlatiladi