MUNDARIJA KIRISH I BOB. SOTSIAL-PSIXOLOGIK TRENINGNING NAZARIY ASOSLARI 1.1. Sotsial-psixologik trening tushunchasi, maqsadi va ilmiy asoslari 1.2. Sotsial-psixologik treningning shakllari, turlari va metodlari 1.3. Sotsial-psixologik treningning psixologik ta’sir mexanizmlari I Bob bo’yicha xulosa II BOB. SOTSIAL-PSIXOLOGIK TRENINGNI TASHKIL QILISH JARAYONI 2.1. Trening dasturini loyihalash: maqsad, vazifalar va ishtirokchilar bilan ishlash 2.2. Treningning asosiy bosqichlari: tayyorgarlik, o‘tkazish va yakuniy tahlil 2.3. Trening jarayonida qo‘llaniladigan interaktiv metodlar va mashg‘ulot texnikalari II Bob bo’yicha xulosa XULOSA FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR KIRISH Mavzuning dolzarbligi.Jamiyatda insonlar o‘rtasidagi samarali muloqot, o‘zaro tushunish, hamkorlik va ijtimoiy moslashuv darajasi kundalik hayotning barcha sohalarida muhim o‘rin tutadi. Ayniqsa, ta’lim tizimi, tashkilotlar, korxonalar, turli ijtimoiy guruhlar va jamoalarda psixologik iqlimning barqaror bo‘lishi shaxsning psixologik madaniyati va kommunikativ kompetensiyasiga bevosita bog‘liqdir. Shu bois so‘nggi yillarda sotsial-psixologik treninglar shaxsning ijtimoiy rivojlanishi, jamoada samarali muloqotga kirisha olishi, nizolarni hal etishi va psixologik moslashuvini ta’minlovchi eng samarali texnologiyalardan biri sifatida keng qo‘llanilmoqda.Sotsial-psixologik trening (SPT) — bu guruhiy shaklda tashkil etiladigan, shaxslararo munosabatlarni rivojlantirish, kommunikativ ko‘nikmalarni shakllantirish, emotsional holatlarni boshqarish va ijtimoiy kompetensiyalarni oshirishga qaratilgan maxsus psixologik ta’lim-tarbiya texnologiyasidir. SPT metodlari yordamida ishtirokchilar tajribaviy mashg‘ulotlar, rolli o‘yinlar, muomala texnikalari va interaktiv topshiriqlar orqali o‘zlarini va boshqalarni chuqurroq tushunishni o‘rganadilar. Mazkur kurs ishining dolzarbligi shundaki, hozirgi globallashuv sharoitida insonlarning psixologik barqarorligi, ijtimoiy faolligi va muloqot madaniyati jamiyatning intellektual salohiyati bilan bir qatorda rivojlanmoqda. Ayni paytda ta’lim muassasalarida, ishlab chiqarish jamoalarida, ijtimoiy sohada va oilaviy munosabatlarda yuzaga kelayotgan psixologik muammolarni bartaraf etishda trening texnologiyalari muhim rol o‘ynaydi. O’rganilganlik darajasi:Sotsial-psixologik trening masalasi psixologiya fanida XX asrning ikkinchi yarmidan boshlab jadal rivojlana boshlagan yo‘nalishlardan biridir. Dastlab trening texnologiyalari shaxslararo munosabatlarni rivojlantirishga qaratilgan eksperimental uslub sifatida shakllangan bo‘lsa, keyinchalik u mustaqil psixologik ta’lim-technologik tizim sifatida rivojlandi. Mazkur yo‘nalishning ilmiy asoslari AQSH psixologlari K. Levin, D. Moreno va K. Rogers tomonidan yaratildi. K. Levinning guruhiy dinamika to‘g‘risidagi qarashlari treningning nazariy poydevorini tashkil etgan bo‘lsa, D. Morenoning psixodrama va sotsiodrama texnikalari treninglarning amaliy shakllari rivojlanishiga xizmat qildi. K. Rogers tomonidan ilgari surilgan “insonparvar psixologiya” va “mijoz markazlashgan terapiya” tamoyillari esa trening jarayonida shaxsning ichki potensialini ochishga, ishtirokchilarni faollikka undashga asos bo‘ldi.Yevropa psixologiya maktablari vakillari, xususan, A. Petrovskij, B.D. Parigin, L. Umanskiy va M. Obuxova treningning ijtimoiy-psixologik xususiyatlarini chuqur tadqiq etib, uni guruhiy o‘qitishning samarali shakli sifatida talqin qilganlar. Ularning ishlari asosida treningning motivatsion, kommunikativ va refleksiv komponentlari ilmiy asoslab berilgan.MDH psixologlari A.A. Bodalev, Y. Orlov, G. Andreeva, N. Fetiskin tomonidan trening texnikalari, ularning psixologik mexanizmlari, ta’sir kuchi va samaradorligini baholash usullari ilmiy asosda o‘rganilgan.O‘zbekiston psixolog olimlari orasida B. Qodirov, M. Jalilova, Z. Nishonova, N. Xaydarov va R. Ro‘ziyevalar sotsial-psixologik treningning ta’lim jarayonidagi o‘rni, shaxs kamolotiga ta’siri, yoshlar psixologiyasidagi ahamiyatini tadqiq etishgan. Ular trening mashg‘ulotlarining milliy psixologik xususiyatlarga moslashtirilgan variantlarini ishlab chiqqanlar. Kurs ishining maqsadi — sotsial-psixologik treningni tashkil qilish jarayonini ilmiy-nazariy jihatdan yoritish, uning bosqichlari, turlari va amaliy qo‘llanish mexanizmlarini tahlil qilishdir. Kurs ishining vazifalari quyidagilardan iborat: 1. SPTning nazariy asoslarini o‘rganish va tushuntirish. 2. Treningning turlari, metodlari va psixologik ta’sir mexanizmlarini yoritish. 3. Sotsial-psixologik treningni tashkil qilish jarayonlarini tadqiq etish. 4. Treningning asosiy bosqichlarini tahlil qilish va har bir bosqichning mazmunini ochib berish. Kurs ishining obyekti: Termiz amaliyotchi psixologiya 2-bosqich talabalari Kurs ishining predmeti: treningni tashkil qilish bosqichlari, metodlari va ularning shaxsga psixologik ta’sir mexanizmlari. Kurs ishining metodlari: kuzatish, suhbat, trening tahlili, diagnostik testlar, amaliy mashg‘ulotlar, ilmiy manbalarni tahlil qilish. Kurs ishining tuzilishi: kirish, ikki bob, xulosa va foydalanilgan adabiyotlardan iborat.