MUNDARIJA KIRISH I BOB. REALLIK TERAPIYASINING NAZARIY ASOSLARI 1.1. Reallik terapiyasining yuzaga kelishi va rivojlanish tarixi 1.2. Realitik terapiyaning asosiy tamoyillari va psixologik mexanizmlari 1.3.“Reallik terapiyasi va shaxsiy javobgarlik tushunchasi I Bob bo’yicha xulosa II BOB. REALLIK TERAPIYASI ASOSIDA KORREKSION DASTUR ISHLAB CHIQISH 2.1. Korreksion dastur maqsadi, vazifalari va qo‘llanish sohasi 2.2. Dastur mazmuni: mashg‘ulotlar, metodlar va texnikalar 2.3.“Korreksion dastur samaradorligini baholash va natijalarni tahlil qilish II Bob bo’yicha xulosa XULOSA VA TAFSIYALAR FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI ILOVALAR KIRISH Mavzuning dolzarbligi.Bugungi globallashuv va axborot oqimi keskin kuchaygan davrda insonlarning psixologik barqarorligini ta’minlash, ularni ijtimoiy hayotga moslashtirish, shaxslararo munosabatlarda yuzaga keladigan muammolarni konstruktiv yo‘l bilan hal etish dolzarb masalalardan hisoblanadi. Psixologik amaliyotda qo‘llaniladigan zamonaviy yondashuvlar ichida reallik terapiyasi shaxsning o‘z hayoti uchun mas’uliyatni ongli ravishda qabul qilishi, ehtiyojlari va tanlovlari o‘rtasidagi muvofiqlikni topishi, samarali xulq-atvor strategiyalarini shakllantirishi bilan ajralib turadi. Reallik terapiyasining asoschisi – amerikalik psixiatr Uilyam Glasser bo‘lib, u terapiyaning markaziy g‘oyasini “insonning ongli tanlovlari uning hayot sifatini belgilaydi” degan tamoyilga asoslaydi. Ushbu yondashuvga ko‘ra, har bir shaxs o‘z xatti-harakati uchun mas’ul va hayotini o‘zgartirish imkoniyati doimo uning o‘z qo‘lidadir. Terapiya jarayonida shaxsning real ehtiyojlari, ularga erishish yo‘llari, mavjud xulq-atvorning qanchalik samarali yoki samarasizligi chuqur tahlil qilinadi. Mazkur kurs ishining dolzarbligi shundaki, reallik terapiyasi o‘sib kelayotgan yosh avlodning mas’uliyatli qarorlar qabul qilishiga, o‘z xatti-harakatlarini boshqarishiga, qo‘zg‘aluvchanlik va konfliktlilikni kamaytirishga, ijtimoiy moslashuvni yaxshilashga samarali ta’sir ko‘rsata oladi. Talabalar, o‘quvchilar, voyaga yetayotgan yoshlar bilan ishlashda reallik terapiyasiga asoslangan korreksion dasturlarning qo‘llanilishi psixoprofilaktika va psixokorreksion ishlar samaradorligini oshiradi. Kurs ishining maqsadi — reallik terapiyasining asosiy holatlari va tamoyillarini tahlil qilish hamda ushbu yondashuv asosida korreksion dastur ishlab chiqishdan iborat. Tadqiqot vazifalari 1. Reallik terapiyasining shakllanishi va rivojlanish tarixini o‘rganish. 2. Tanlov nazariyasining asosiy tushunchalari va nazariy tamoyillarini tahlil qilish. 3. Reallik terapiyasining asosiy holatlari va xususiyatlarini yoritish. 4. Reallik terapiyasi tamoyillarining psixokorreksion faoliyatdagi o‘rnini aniqlash. Tadqiqotning o‘rganilganlik darajasi.Reallik terapiyasi xorijiy psixologiyada keng o‘rganilgan yo‘nalishlardan bo‘lib, uning asosiy ilmiy manbalari W. Glasserning “Reality Therapy”, “Choice Theory”, “Counseling with Choice Theory” kabi fundamental asarlarida yoritilgan. Shuningdek, R. Wubbolding, J. Brickell, L. Z. Zunin, K. Corey singari mualliflar reallik terapiyasining nazariy va amaliy asoslarini keng yoritib berganlar. O‘zbek psixologiya ilmida ushbu yo‘nalish bo‘yicha to‘laqonli maxsus tadqiqotlar kam bo‘lsa-da, umumiy psixoterapiya, mas’uliyat, shaxs rivoji va xulq-atvor psixologiyasi bo‘yicha tadqiqotlar reallik terapiyasining nazariy asoslarini mahalliy sharoitda qo‘llash imkonini yaratadi. Shu bilan birga, reallik terapiyasining aniq korreksion dastur sifatida o‘rganilganligi kam bo‘lgani bois, mazkur kurs ishining ilmiy yangiligi reallik terapiyasi asosida amaliy dastur ishlab chiqishga qaratilganligi bilan izohlanadi. Tadqiqot obyekti — shaxsning xulq-atvorini o‘zgartirishga qaratilgan psixologik yondashuvlar, Predmeti sifatida — reallik terapiyasi tamoyillari asosida tuzilgan korreksion dastur mazmuni ko‘riladi. Kurs ishi tuzulishi.Kurs ishi ikki bobdan iborat bo‘lib: birinchi bobda reallik terapiyasining nazariy asoslari yoritiladi, ikkinchi bobda esa amaliy korreksion dastur ishlab chiqiladi.