NOSTRIFIKATSIYA IMTIHONIGA TAYYORGARLIK

1. 10–11-sinf «Ona tili» darsliklari (Amaldagi yangi nashr)Nega aynan kerak: BMBA testlaridagi murakkab sintaktik konstruksiyalar, amaliy savodxonlik va matn tahlili bevosita shu darsliklar qoidalariga tayanadi.Nimani qamrab oladi:Ergashgan qo‘shma gaplar (bosh va ergash gap munosabatlari, korrelyatlar);Ko‘p komponentli murakkab gaplar va ularda tinish belgilari (tire, ikki nuqta, nuqtali vergul);Funksional uslubiyat (rasmiy-idoraviy, ilmiy, publitsistik uslub me’yorlari);Matn bilan ishlash (mavzu, g‘oya, mikrotemalar, gaplararo bog‘lanish usullari).2. «Hozirgi o‘zbek adabiy tili» (R. Sayfullayeva, B. Mengliyev va boshq.)Nega aynan kerak: Nostrifikatsiya pedagogik va filologik mutaxassislik imtihoni bo‘lgani sababli, oliy ta’lim darajasidagi chuqur grammatik mezonlar shu kitob bo‘yicha tekshiriladi.Nimani qamrab oladi:Fonetika: Tovush o‘zgarishlari (sinkopa, eliziya, epenteza, assimilatsiya va b.);Leksikologiya va semantika: Paronimlar, ko‘p ma’nolilik, ma’no ko‘chish turlari (metafora, metonimiya, sinekdoxa);Morfemika va derivatsiya: O‘zak, tub va yasama so‘zlar, funktsional qo‘shimchalar;Morfologiya: Fe’l tizimi (nisbatlar, mayllar, to‘liqsiz fe’llar, ko‘makchi fe’llar), mustaqil va yordamchi so‘z turkumlarining o‘ziga xosliklari.3. 10–11-sinf «Adabiyot» darsliklari va majmualariNega aynan kerak: Maktab dasturiga kiritilgan yirik badiiy asarlar mazmuni, obrazlar tizimi va personajlar tahliliga oid savollar aynan shu manbadan tuziladi.Nimani qamrab oladi:Jadid ma’rifatparvarlik adabiyoti vakillari (Behbudiy, Cho‘lpon, Fitrat, Qodiriy);XX asr o‘zbek adabiyoti durdonalari (Oybek, G‘afur G‘ulom, Abdulla Qahhor, Said Ahmad);Badiiy asarlarning sujet chiziqlari, qahramonlar xarakteri va asardagi nozik detallar.4. BMBA tavsiya etgan «Mustaqil o‘qish uchun badiiy asarlar ro‘yxati»Nega aynan kerak: Testdagi asarlar ichidan olingan aniq dialoglar, personajlarning portreti va voqealar rivojiga oid faktik savollarning bosh manbasi.Nimani qamrab oladi:Romanlar: «O‘tkan kunlar», «Mehrobdan chayon», «Kecha va kunduz», «Navoiy», «Yulduzli tunlar», «Ikki eshik orasi»;Qissalar va dostonlar: «Shum bola», «Sinchalak», «Dunyoning ishlari», «Ruhlar isyoni», «O‘zbegim», «Jannatga yo‘l»;Mumtoz dostonlar sujeti («Farhod va Shirin», «Layli va Majnun», «Sab’ai sayyor»).5. «Adabiyotshunoslikka kirish» / «Adabiyot nazariyasi» (D. Quronov yoki H. Umurov)Nega aynan kerak: Adabiyot blokidagi nazariy savollar (vazn, qofiya, badiiy san’atlar) bo‘yicha ilmiy yechim beruvchi tayanch qo‘llanma.Nimani qamrab oladi:She’r tizimlari: Aruz vazni (ruknlar, asosiy bahrlar: hazaj, ramal, mutaqorib) va Barmoq vazni xususiyatlari;Badiiy san’atlar: Tazod, tashbeh, tajniz, talmeh, istiora, tashxis, kitobat;Asar kompozitsiyasi: Ekspozitsiya, tugun, voqealar rivoji, kulminatsiya, yechim;Adabiy turlar va janrlar tahlili (epos, lirika, drama).