Kirish Ekonometrika iqtisodiy jarayonlarni miqdoriy jihatdan o‘rganish, ularni matematik va statistik usullar yordamida tahlil qilish bilan shug‘ullanadi. Zamonaviy iqtisodiyotda qaror qabul qilish, prognozlash va tahlil jarayonlarida ekonometrik modellar muhim o‘rin egallaydi. Ayniqsa, vaqt qatorlari asosida tuziladigan additiv va multiplikativ modellar iqtisodiy ko‘rsatkichlarning dinamikasini o‘rganishda keng qo‘llaniladi. Ushbu modellar yordamida trend, mavsumiylik va tasodifiy tebranishlar alohida komponentlar sifatida ajratiladi. Natijada iqtisodiy jarayonlarning ichki tuzilmasini chuqurroq tushunish imkoniyati paydo bo‘ladi. Additiv va multiplikativ modellar iqtisodiy ko‘rsatkichlarning o‘zgarish mexanizmini turlicha talqin qiladi, bu esa tadqiqotchiga ma’lumotlarning xususiyatidan kelib chiqib mos modelni tanlash imkonini beradi. Ushbu taqdimotda additiv va multiplikativ ekonometrik modellarni tuzish, ularning nazariy asoslari, qo‘llanish sohalari hamda amaliy ahamiyati batafsil yoritiladi. Har bir modelning afzallik va cheklovlari ko‘rib chiqilib, iqtisodiy tahlilda ulardan foydalanish bo‘yicha umumiy xulosalar beriladi.