Irsiyatning xromosoma nazariyasi — genlar va irsiy xususiyatlar xromosomalar orqali uzatiladi degan nazariyadir. Bu nazariya XX asrning boshlarida genetika va sitologiya tadqiqotlari natijasida shakllangan. Genlar xromosomalarda joylashgan Har bir gen o‘ziga xos xromosomada aniqlangan joyga ega (lokus). Irsiy xususiyatlar xromosomalar orqali nasldan naslga o‘tadi Ota va onaning genlari aralashib, farzandga irsiy xususiyatlarni beradi. Meiosis jarayonida genlar kombinatsiyasi yuz beradi Hujayra bo‘linishida xromosomalar teng taqsimlanadi va genetik xilma-xillik hosil bo‘ladi. Xromosomalarda mutatsiyalar Mutatsiyalar yangi irsiy xususiyatlarning paydo bo‘lishiga sabab bo‘lishi mumkin. Xulosa: Irsiyatning xromosoma nazariyasi genetik ma’lumotning xromosomalar orqali uzatilishini tushuntiradi va zamonaviy genetikaning asosiy tamoyillaridan biridir.